رحمت الله شريفي نجف آبادى

29

حكمت برين ( ترجمه وشرح تطبيقى بداية الحكمه ) ( فارسى )

با اختلاف آن از لحاظ مصداق ميان علت و معلول و واجب و ممكن ندارد ؛ يعنى در عين حال كه هستى ، ذومراتب و تشكيكى است ، يك معنا و مفهوم بيشتر ندارد . 2 . بعضى معتقدند اشتراك معنوى وجود ، نيازى به دليل ندارد . امام فخر رازى در مباحث مشرقيه گفته است : « يشبه أن يكون ذلك من قبيل الاوّليات « 1 » ؛ وحدت معناى وجود و موجود ، شبيه به اوليات است . » و عبد الرزاق لاهيجى مىفرمايد : اشتراك معنوى وجود ميان تمام موجودات ، به‌طور جدّى بديهى است . « 2 » 3 . قبول اشتراك معنوى وجود چه بديهى باشد و چه نظرى ، زيربناى اثبات وحدت وجود است و اين‌كه اين عالم ، آيهء حضرت حق است . فصل سوم : معناى زايد و عارض بودن وجود بر ماهيت و دلايل آن الفصل الثالث : فى أن الوجود زائد على الماهية . . . للماهيّة و لا جزءا لها . زيادت و عروض وجود بر ماهيت ، به اين معناست كه مفهوم يكى از آن‌دو ، غير از ديگرى است ؛ پس در توان عقل است كه ماهيت - و آن چيزى است كه در جواب « آن چيست ؟ » حمل و گفته مىشود - را از وجود ، تجريد و جدا كند ، لذا مىتواند آن ماهيت را به تنهايى اعتبار كند ، و به اين ترتيب تعقلش كند ، سپس آن را به‌وجود توصيف كند و آن ، همان معناى عروض ( وجود بر ماهيت ) است ؛ لذا ( مفهوم ) وجود نه عين ماهيت و نه جزء آن است . ( البته اين زيادتى و عروض مربوط به مفهوم وجود مىباشد كه در ذهن است . ان الوجود عارض الماهيه * تصورا و اتّحدا هويه « 3 »

--> ( 1 ) . مباحث مشرقيه ، ج 1 ، ص 18 . ( 2 ) . شوارق الالهام ، ج 1 ، ص 26 . ( 3 ) . شرح المنظومه ، ص 19 .